Koeien, wolken en Caldeira"s

Vila do Porto, de belangrijkste plaats op Santa Maria, bestaat uit een langgerekte straat met winkels, een postkantoor, kerken en woonhuizen. De kerken zijn wit en omlijst met donkergrijze lavasteen. Er zijn drie supermarkten en een klein mercado, waar verse groenten, vlees en vis worden verkocht. De Marina is levendig, met zo’n 12 bezoekende boten, wat vissers, en een jachtclub, en op zondag zeilles voor de jongsten in optimisten: een badkuip met een zeiltje.

Rob weet een wandelingetje naar een strandje. Samen met Edze en Margriet klimmen we eerst de steile heuvel naast de jachthaven op en volgen dan een pad dat over de heuvels langs de kust meandert. We hebben een schitterend uitzicht over de strakblauwe zee. Het pad stijgt en daalt en leidt ons tussen hoge rotsformaties, grote cactussen en felgekleurde bloemen door en over sappige weitjes waar beige koeien zich tegoed doen aan mals groen. Na drie uur (!) komen we aan bij de praia Formosa, waar we ons dorstig en hongerig op bier, frieten en tosti’s storten bij de snackbar van de camping. De schoonvader van de uitbater is gelukkig taxichauffeur. We klauteren met z’n vijven in de taxi, Margriet op schoot bij Edze, en de taxichauffeur rijdt ons via een omweg, om de politie met de volle taxi te vermijden , voor een habbekrats terug naar de haven.

Ons verblijf op Santa Maria is kort, omdat de wind gunstig staat voor het volgende eiland: Sao Miguel. Een zonnig tochtje met een prima half windje brengt ons in tien uur naar de marina van Ponta Delgada: een moderne jachthaven met uitzicht op lelijke flats. Het stadje maakt eerst niet zo’n dynamische indruk. Er zijn weinig toeristen en nogal wat winkels en restaurants hebben de deuren gesloten. Enkele dagen later, als het weer wat beter wordt en het toeristenseizoen begint, blijkt het een prettige en geanimeerde stad te zijn. Met heel veel kerken, kleine eethuisjes en ouderwetse winkels. De jachtclub Baia de Anjos is een levendig onderdeel van de stad. Wel hangt er steeds een groot grijs wolkendek boven het eiland.

We huren bij een vriendelijke grijze meneer een aftands autootje met 140.000 km op de teller en afgesleten voorbanden (zien we de tweede dag) en bekijken de caldeiras: in de kraters van het eiland is nog vulkanische activiteit. Op veel plekken borrelt heet water dat grote stoomwolken uitstoot , die hevig naar zwavel ruiken. Bij het Lagoa das Furnas laten de Azoranen grote pannen gevuld met aardappels, groenten en worst in betonnen pijpen zakken die verwarmd worden door de heetwaterbronnen. Het geheel wordt afgedekt met aarde en een uurtje later is de heerlijk geurende cozido gereed. In het kleine stadje stuiten we nog op een processie ter ere van de Spirito Sancto, die wekenlang veel aandacht krijgt in de Azoren.

Het landschap is lieflijker en minder steil dan op Madeira: hééél veel zwartbonte melkkoeien, die op met lavasteen ommuurde weides grazen. De kleine weggetjes die omhoog en omlaag kronkelen door het landschap zijn kilometers lang omzoomd met witte en blauwe hortensia’s. Veel groene bossen met naaldbomen, enorme boomvarens en diverse loofbomen van verschillende continenten, zoals Afrika en Nieuw Zeeland. In de heuvels veel laaghangende bewolking die het uitzicht op de vele meren vaak belemmert. Gelukkig trekken de wolken op bij de met een brug gescheiden meren van Sete Cidades: het ene meer is blauw en het andere groen. De meren zijn gevuld met de tranen van respectievelijk een prinses en een herdersjongen die niet met elkaar mochten trouwen. Aan alle kanten van het eiland een prachtig uitzicht op de baaien en rotskusten.

We doen weer wat klusjes aan de boot, een nieuwe stopcontact aanleggen, de boiler repareren die weer lekte, en wachten op een gunstige wind naar Terceira.
Men zegt dat op 15 juni de zomer begint op de Azoren. Op 14 juni verdwijnen de wolken en komt de zon door in Ponta Delgada. Het leven ziet er een stuk vrolijker uit.

Een pittig tochtje naar de Azoren

Na 98 uur varen, ruim 4 dagen en 4 nachten, draaien we ’s morgens de haven van Santa Maria binnen. De bemanning van de Bold Black Bear en de Fly Away staat ons al op te wachten. Fuuu, we zijn er!

Als we van Madeira vertrekken is er nauwelijks wind en dat zal de komende twee dagen zo blijven. Motor dus aan en knorren maar. Er is nog wel een verwarrende deining die tegen staat en die de boot nogal heen en weer gooit. We voelen ons allebei niet zo fit, Rutger ondanks de antizeeziekte pleister, en ’s ochtends offeren we ons ontbijt al snel aan Neptunus. De zee is oogverblindend leeg: slechts nu en dan een pijlstormvogel, een paar dolfijnen in de verte, maar geen walvissen. Blijkbaar speelt het zeeleven zich vooral onder onze kiel af. Wel prachtige wolkenpartijen. Overdag slapen we afwisselend en knappen langzamerhand wat op. We varen samen op met de Bold Black Bear en de Fly Away. We komen toch weer in het ritme van slapen, eten en wacht lopen en halen de geplande 120 mijl per dag.

Op de derde dag komt er wat wind. We zetten onze gennaker bij, een licht zeil van 104 m² en scheuren er van tussen. Na een uurtje of twee neemt de wind nog meer toe en moeten we het zeil strijken. Met moeite krijgen we het terug in de slurf. Omdat de wind van opzij komt, worden we steeds op één oor gegooid. De wind blijft maar toenemen tot zo’n 19 knopen (windkracht 5) met vlagen tot 26 knopen (windkracht 6). We zetten ’s avonds om 22.30 uur een eerste rif en ’s nachts om 2.30 uur een tweede rif. Ondanks de twee reven vliegen we met 7 mijl per uur over de zee. De golven nemen ook behoorlijk toe met een deining tot zeker 3 meter. De andere boten kunnen harder en na een paar uur zijn ze uit zicht. Op de marifoon hebben we ’s avonds nog net even contact met elkaar.

Ik probeer te slapen. De boot gaat heen en weer en op en neer en ik zoek naar een houding waarbij ik niet van de bank gegooid wordt. Ik hoor de klappen van de golven tegen de romp en de dreunen als de boot in een golfdal valt. Onder mij klotst het water in de watertanks en klingelen de wijnflessen tegen elkaar aan. Ik doezel een beetje weg. Plotseling hoor ik het geraas van water dat de kajuit binnenstromen: help, zit er een lek in de romp? Ik schrik me wild en spring van de bank op. Het was echter een enorme golf die in de kuip knalde, over Rutger heen en door het raampje de achterhut binnen. De rest stroomde via het trappetje de kombuis binnen. Gezellig. Dweilen dus maar, zo goed als het gaat in het donker.

De vierde dag is het eerst nog heftig, dan valt opeens de wind weg en draait tegen! Een warmtefront! De motor maar weer aan. We hebben ruim 24 uur kunnen zeilen. Na een paar uur draait de wind steeds gunstiger, maar neemt ook weer behoorlijk toe. We zijn er nog niet. De nacht door blijft het pittig doorwaaien. In de ochtend krijgen we, hoera, land in zicht: Santa Maria, gehuld in een groot grijs wolkendek. Nog even en we zijn op de Azoren!

Om 09.30 uur lokale tijd meren we af in de jachthaven van Santa Maria. Op de steiger staan we nog na te deinen van alle golven. We ruimen snel Zeezot een beetje op, knallen de champagne open, toasten met z’n allen op een goede overtocht en wisselen onze belevenissen uit.

Madeira, een fluwelen eiland

We zeilen in een prachtig tochtje van 42 mijl van Porto Santo naar Madeira dat hoog en groen steeds dichterbij komt.  Het eiland lijkt wel van groen fluweel gemaakt. We zien ook  veel huizen en steile wegen. In de marina van Funchal liggen nog drie andere zeilboten aan de kade. Er zijn slechts 12 plaatsen voor bezoekende zeilers. Funchal is een levendige, rijke stad met veel vertier. Er is op de grote avenue een boekenfestival en overal is live- muziek te beluisteren. De Madeiraanse dames kleden zich met zorg. Langs ons terras zien we een stevige oudere dame passeren die beslist een paarse jurk wilde, een wulpse blondine, die een kort wild gebloemd gewaad om zich heen heeft gedrapeerd en op naaldhakken wiegend voorbij komt. Een andere dame heeft een strak en bloot panterpint jurkje aan maar loopt op haar sleehakken meer als een boerenpaard dan als een panter. Een stevige Engelse(?) toeriste heeft een  korte pastelblauwe broek aan met een pastelroze topje die in harmonie zijn met de kleur van haar benen.

We gaan naar een concert van een blaaskwintet, waar slechts twaalf mensen naar toe zijn gekomen en dat plaatsvindt in het chique 18^e eeuwse stadhuis met binnenplaats met blauwe tegeltjes.

We huren een autootje en racen het eiland rond, voor zover mogelijk, want de wegen zijn steil en vol haarspeldbochten:  ons karretje kan sommige supersteile bloedstollende weggetjes alleen in de eerste versnelling aan. Als je naar boven rijdt zie je achtereenvolgens eucalyptusbossen,  hellingen die helemaal geel zijn van de bremstruiken en dan de kale hoogvlakte, waar de beige en bruine Madeiraanse koeien lopen die in de restaurantjes terug te vinden zijn in de vorm van heerlijke picada’s,  heel zacht rundvlees aan grote spiesen. Het uitzicht op de onbewoonde fluwelen hellingen is bijzonder. Soms verdwijnt het berglandschap in laaghangende wolken. We maken een prachtige wandeling  naar de ’25 fontes’ langs de levada’s, 2000 km aangelegde irrigatiekanalen, die overal, ook op grote hoogtes door het hele eiland heenlopen. In de 15^e eeuw is men al begonnen met het maken hiervan. De wandelpaadjes zijn soms maar 30 cm breed en dan is het lastig elkaar te passeren! Direct naast de paden gaat de berg soms steil omlaag en zijn er balustrades geplaatst. Als we bij de 25 bronnen aankomen, blijken er op de rotsen zo’n 125 mensen te zitten die hun lunch verorberen! We rijden nog langs de noordkust waar je bij Porto Moniz kunt zwemmen in natuurlijke zeebaden tussen de rotsen. Overal bloemen: langs de kant van de weg, in de natuur, in de tuinen.

Als we de volgende dag weer een wandeling willen maken, komen we op 1000 meter in de wolken en de regen terecht. Ook zien we wel 10 touringcars en 20 minibusjes staan met mensen die allemaal dezelfde wandeling willen doen.  We rijden maar snel door naar Arco de Sao Jorge waar we een rozentuin  met  1700 soorten  bezoeken.

Op dit moment liggen we met de Bold Black Bear en de Fly Away in Machico, een haven aan de oostkust van Madeira. We hebben weerkaartjes bekeken en besloten dat we morgen vertrekken richting Santa Maria, het meest zuidoostelijke eiland van de  Azoren, een tocht van 496 mijl, waar we ruim 4 dagen over zullen varen.

Porto Santo

De volgende dag zien de heuvels van Porto Santo er een stuk vriendelijker uit, grijze veelal onbegroeide vulkaansteen. Op de kademuur van de haven hebben veel bezoekers een tekening achter gelaten. We blijven twee dagen in de marina, waar behalve wij drieën, nog drie andere zeilboten liggen. Daarna gaan we even buiten de haven voor anker liggen in de felblauwe zee met uitzicht op het gele zandstrand. In de verte zien we, onder een groot wolkendek, de contouren van Madeira.

Het dorpje, Vila de Baleira, is rustig. Een aantal winkels, een sfeervol pleintje ingelegd met kleine witte en zwarte keitjes in prachtig mozaïek, een paar restaurantjes, een kerkje en het Columbus Huis, waar een tentoonstelling over de reizen van Columbus in gehuisvest is. We maken met een busje een rondrit van twee uur over het eiland. We zijn met tien man: het toeristenseizoen is nog niet echt op gang gekomen. De rondbuikige chauffeur die nauwelijks Engels spreekt, rijdt ons zonder toelichting rond op het eiland en geeft ons nu een dan ‘dez minutes’ tijd om rond te kijken en foto’s te nemen. Het uitzicht op zee vanaf de heuvels is fantastisch: helderblauwe zee met Caribische pretenties, de zuidkust met zijn gouden strand, de noordkust ruig en rotsachtig. Jammer genoeg zijn er weer veel te veel vakantiehuizen en appartementen gebouwd die onbewoond en grotendeels te koop zijn. Het landschap is kaal en droog, met uitzondering van de strook groen van het golfterrein. We zien in de diepte de haven en onze boten voor anker liggen.

We fietsen nog wat rond op het eiland, eten gezellig en lekker ter ere van Edzes verjaardag en drinken en eten wat in een aantal strandtentjes. Op de zondag na Hemelvaartdag zien we op het strand opeens een kleine optocht van de pastoor, een paar diakens en een aantal meisjes die op weg zijn om de met bloemen en rietstengels versierde vissersboten op het strand te zegenen. De ceremonie neemt één minuut in beslag, daarna wordt de drankflessen tevoorschijn gehaald en storten de meisjes zich op het klaar gezette snoepgoed. Aan het eind van de middag worden de rijk gepavoiseerde boten in de haven gezegend (wij worden overgeslagen!). Het is een drukte van belang en er worden koelboxen vol drank en etenswaren naar de boten gebracht. Na de zegening varen de bootjes de haven uit voor een rondje op zee. Wij zegenen met een glaasje witte wijn op de Bold Black Bear onze eigen boten dan maar.